Meningen verdeeld over online monitoring

Meningen verdeeld over online monitoring

26 november 2021 – Ophef in de media en raadsvragen; er was eerder dit jaar heel wat te doen over het landelijke onderzoek naar het online volgen van burgers via sociale media. De gemeente Delft zou haar bewoners heimelijk volgen en in de gaten houden met nepaccounts. Uit onderzoek van de Functionaris Gegevensbescherming blijkt dat er bij de verwerking van persoonsgegevens uit publiek toegankelijke bronnen door de gemeente ruimte is voor verbetering, maar dat er geen aanleiding is voor grote veranderingen in de werkwijze en processen.

De vraag of de gemeente Delft wel of niet de fout is ingegaan bij het online monitoren van bewoners leidde donderdag 25 november in de commissie Economie, Financiën en Bestuur tot verdeeldheid tussen de fracties. Onafhankelijk Delft wilde destijds de zaak aankaarten via een actuele motie.. Die motie werd uiteindelijk niet behandeld en de bespreking van het onderwerp werd tot onvrede van Onafhankelijk Delft een paar maanden uitgesteld. Onafhankelijk Delft stelde in tegenstelling tot enkele andere fracties dat de gemeente wel degelijk in de fout was gegaan en onwettelijk bewoners online had gevolgd.

D66 deelde dat standpunt en stelde dat de gemeente zich niet mag gedragen als een mini-AIVD, omdat dat niet past binnen de taken van de gemeente. De fracties van PvdA, VVD en CDA maakten bezwaar tegen de inbreng van D66 die volgens hen te zwaar was aangezet. Volgens die drie fracties blijkt uit het onafhankelijk onderzoek van de Functionaris Gegevensbescherming niet dat de gemeente buiten haar boekje ging en is er al helemaal geen sprake van dat de gemeente bewoners bespioneert.

Naast taakvastheid wees D66 ook op de proportionaliteit van een fraudeonderzoek in de sociale zekerheid. Fraude boven de 50.000 euro is een taak van het openbaar ministerie. Bij kleinere afwijkingen moet de gemeente volgens D66 oog hebben voor de mens en afwegen of heimelijk waarnemen via internet de juiste proportionele weg is.  

In het onderzoek staan conclusies en aanbevelingen, waarvan het college heeft gezegd die te gaan implementeren in het beleid. Zo komt er onder meer extra informatie op de gemeentelijke website. Daarnaast liet burgemeester Marja van Bijsterveldt donderdag weten dat de gemeente uitkijkt naar landelijke wetgeving en regels die worden uitgewerkt omdat veel gemeenten worstelen met de vraag wat online wel en niet mag als gaat om privacybescherming van inwoners.

De SP bedankte Onafhankelijk Delft om deze zaak aan de kaak te stellen. Volgens de SP moet het echt niet kunnen dat de gemeente mensen volgt met fake-accounts. Dat iets mag, betekent volgens de SP nog niet dat je het moet willen. De VVD constateerde dat de gemeente rechtmatig handelde en zei blij te zijn met de goede online positie van de gemeente. De PvdA stelde vast dat het wellicht beter was geweest de Functionaris Gegevensbescherming eerder in te schakelen. Die fractie zei blij te zijn met de collegereactie. GroenLinks concludeerde dat de processen niet tegen de wet in gaan en dat er gewerkt wordt aan verbeteringen.

De ChristenUnie liet weten opgelucht te zijn dat het niet zo erg was als eerder werd gedacht en noemde het goed dat het college de werkwijze gaat verbeteren. Het CDA zei privacy belangrijk te vinden, maar het belangrijkste is volgens die fractie dat de gemeente zich aan de wet houdt. Volgens het CDA moet veel waarde worden gehecht aan het advies van de Functionaris Gegevensbescherming, omdat dat een onafhankelijk instituut is. De CDA zei tevreden te zijn dat het college zo goed als alle aanbevelingen overneemt, zoals transparante informatie op de gemeentelijke website en het gebruiken van algemene accounts.

Hart voor Delft zei er anders in te zitten. In 2013 maakte Delft volgens Hart voor Delft voor het eerst kennis met de kracht van Facebook toen er jonge Delftenaren richting kalifaat vertrokken en vorig jaar werd na de eerste lockdown via Facebook opgeroepen tot rellen. Als de gemeente geheime accounts moet gebruiken om de veiligheid van de Delftenaren te beschermen, dan heeft Hart voor Delft daar geen problemen mee. Ook bij fraudeonderzoek moet de gemeente volgens Hart voor Delft kunnen meekijken op sociale media.

Wethouder Stephan Brandligt beloofde de CDA-fractie een terugkoppeling te geven van de herziening van het protocol voor fraudeonderzoek. STIP was eveneens tevreden dat het college de aanbevelingen overneemt en dat de gemeente de werkwijze opschort totdat er duidelijke afspraken zijn gemaakt. STIP zei ook daarna kritisch te blijven. Burgemeester Van Bijsterveldt verwacht dat de aanbevelingen in het eerste kwartaal van 2022 in beleid zijn vertaald.

Onafhankelijk Delft neemt dit onderwerp mee terug naar de fractie om eventueel een motie in te dienen in de raadsvergadering op donderdag 16 december.

Corona

Bij de maandelijkse bespreking van het coronabeleid gaven Hart voor Delft en STIP aan dat ze in de komende raadsvergadering wellicht moties indienen. Hart voor Delft overweegt een motie over de korting of kwijtschelding van precario voor ondernemers en STIP denkt aan een motie om het coronageld dat beschikbaar is voor cultuur ook in 2022 te reserveren voor cultuur.

In de toelichting van het college op het huidige beleid ging burgemeester Van Bijsterveldt onder meer in op het afgelasten van de sinterklaasintocht en het niet opnieuw uitbreiden van de terrassen, vanwege de compactheid van de stad, de terugkeer naar normaal en de toenemende druk op de zorg. Wethouder Lennart Harpe liet weten dat corona op de scholen een heel wisselend beeld laat zien. Waar op de ene school enkele leerlingen ziek zijn en het onderwijs doorgaat, kampt de andere school met veel zieke kinderen en personeelstekort.

Wethouder Karin Schrederhof liet op vragen uit de commissie weten dat de gemeente samen met de GGD in Poptahof voorlichtingsmiddagen gaat houden om de vaccinatiegraad op te schroeven. Ook is er contact met de moskeeën waar zoveel mogelijk voorlichting wordt gegeven. De ziekenhuizen in de regio en in Delft schalen volgens de wethouder op dit moment de covidzorg op en de geplande zorg af.

Samen met de politie houdt de gemeente de vinger aan de pols als het gaat om mogelijke onrust. Burgemeester Van Bijsterveldt zei dat er nog geen signalen in Delft zijn die daarop duiden. Wat volgens haar wel een punt van aandacht is, is de meerdeling die in wijken en buurten kan ontstaan door corona. Van Bijsterveldt zei het belangrijk te vinden om bruggen te slaan en om mensen bij elkaar te houden door een intensivering van het buurt- en wijkwerk. Dat is volgens haar een uitdaging voor de nieuwe coalitie.

Toeristische verhuur

Er komt een registratieplicht voor alle vormen van toeristische verhuur van woonruimte en het verhuren van woonruimte bij afwezigheid van de bewoner (vakantieverhuur) wordt mogelijk gemaakt met een maximum van 60 overnachtingen per jaar. Hiervoor wordt een aanvullende meldingsplicht ingevoerd. Dat zijn de belangrijkste punten uit het voorstel Beleid toeristische verhuur van woonruimte Delft dat donderdagavond op veel steun uit de commissie kon rekenen.

Wel werden door diverse fracties, in navolging van twee insprekers, enkele kritische kanttekeningen geplaatst bij een paar details uit het beleid waarmee de gemeente onder meer overlast in de buurt en oneigenlijk gebruik van woonruimte wil voorkomen. Een van de insprekers kaartte aan dat in het voorstel een maximum van twaalf vierkante meter per persoon is opgenomen als toegestane verhuurruimte in een B&B. Ook verschillende fracties zetten daar vraagtekens bij omdat het verhuren aan het gezin daardoor lastig wordt.

Wethouder Schrederhof zei dat daar bij het opstellen van de nieuwe huisvestingsverordening nog eens goed naar gekeken wordt. D66 maakte een punt van het maximum van 60 overnachtingen per jaar. Dat aantal zou wat D66 teruggeschroefd mogen worden naar 30. Wethouder Vollebregt liet weten daar geen voorstander van te zijn, omdat Delft met een maximum van 60 nachten al redelijk streng is. D66 erkende dat het daarbij om een politieke afweging gaat en zei dit punt mee terug te nemen naar de fractie. Ook de VVD neemt het voorstel mee terug. Als die interne fractieberaden leiden tot moties komt dit onderwerp terug op de bespreekagenda van de raadsvergadering op donderdag 16 december.

Delfts Kwartiertje

Het college heeft het coffeeshopbeleid technisch en redactioneel geactualiseerd. STIP en D66 gaven in het Delfts Kwartiertje aan daar niet helemaal tevreden over te zijn. STIP stelde dat het maximaal aantal van vier coffeeshops in Delft in vergelijking met andere steden erg laag is. D66 had liever gezien dat het beleid was voorgelegd aan de raad. D66 ziet meer in het legaliseren van softdrugs om tot betere afspraken te kunnen komen met de coffeeshophouders.

Burgemeester Van Bijsterveldt lichtte toe dat het aantal coffeeshops in Delft in balans is en dat dat is bevestigd door de verslavingszorg en de politie. Het beleid is volgens haar in overleg met omwonenden van de coffeeshops aangepast. STIP liet weten met de fractie in beraad te gaan.

Uitloopavond

Na ruim vijfenhalf uur vergaderen kwam de commissie niet meer toe aan de bespreking van de antwoorden van het college op schriftelijke vragen van de PvdA en STIP over de verkrachtingscijfers onder studenten. Samen met D66 hadden beide fracties dit onderwerp op de agenda gezet.

De bespreking is doorgeschoven naar de uitloopavond op dinsdag 30 november. De commissievergadering begint dan om 20.00 uur en vindt plaats in de raadszaal van het Stadhuis

Onderzoek dat in de la belandde, zorgt voor stevig debat

28 november 2021 – In de oordeelsvormende vergadering van de commissie Economie, Financiën en Bestuur heeft burgemeester Marja van Bijsterveldt in haar rol als portefeuillehouder openbare orde en veiligheid uitgelegd waarom een onderzoek uit 2017 binnen de Delftse moslimgemeenschappen beter geheim kan blijven en wat ze gaat doen om de vertrouwensbreuk met die gemeenschappen te herstellen.

De burgemeester deed dat tijdens de bespreking in de commissie van de antwoorden van het college op schriftelijke vragen van CDA, GroenLinks, Onafhankelijk Delft en PvdA. Een inspreker vulde de lijst met vragen namens de nog niet in de raad gekozen partij BIJ1 donderdagavond verder aan. Aanleiding voor de vragen was het bericht Undercover naar de moskee: geheim onderzoek naar islamitische organisaties dat de NRC op 15 oktober 2021 publiceerde.

Het artikel beschrijft hoe bureau NTA in diverse Nederlandse gemeenten, waaronder in Delft, binnen de moslimgemeenschappen onderzoek deed naar mogelijke radicalisering. Burgemeester Van Bijsterveldt herhaalde in de commissie dat dat onderzoek noodzakelijk werd geacht. Nadat in 2013 jonge Delftenaren vertrokken naar Syrië en Irak werden rond 2017 door professionals en gemeenschappen zorgen en signalen geuit over een mogelijk nieuw radicaliseringsproces binnen jihadistische netwerken.

Het artikel in de NRC en daaropvolgende berichten in de media zorgden voor veel verontwaardiging binnen de Delftse moslimgemeenschap en de lokale politiek. De verontwaardiging richtte zich niet op het feit dat er een onderzoek was uitgevoerd maar op de bewering in de media dat dit in het geheim zou zijn gebeurd. Volgens de informatie vanuit het college is van een geheim onderzoek nooit sprake geweest.

In het debat zei Onafhankelijk Delft te hopen op een goede afloop. Die fractie zei onder meer moeite te hebben met het vinden van de waarheid, omdat de media het ene beweren en de gemeente het andere. Onafhankelijk Delft vroeg de burgemeester inzicht te geven in het proces dat vooraf ging aan het onderzoek. Dat zou volgens Onafhankelijk Delft veel zorgen weg kunnen nemen.

GroenLinks zei geschrokken te zijn van het onderzoek, omdat dat volgens die partij niet strookt met het uitgangspunt om samen te werken met de moslimgemeenschappen die de gemeente zelf van informatie voorzien. In dit onderzoek naar radicalisering was volgens GroenLinks geen sprake van samenwerking of bruggen bouwen. Ook GroenLinks wilde weten hoe het nu verder moet.

De PvdA sprak over een delicate kwestie. De PvdA refereerde aan het uitgelekte NTA-onderzoek in de gemeente Ede waarvoor het college daar excuses maakte. Maar in Delft is het NTA-rapport, waar de PvdA met de VVD om vroeg, nog niet boven water. Het college beroept zich op vertrouwelijkheid. Volgens de PvdA zou de burgemeester er goed aan doen om het onderzoek zo snel mogelijk met de raad, en met de islamitische gemeenschap, te delen.

Ook het CDA vroeg om openheid en om inzage in het rapport. Net als het CDA wilde de VVD onder meer weten waarom het college de raad niet eerder had geïnformeerd. Dat had de portefeuillehouder volgens de VVD eerder dit jaar kunnen doen. De commissie besprak toen de quick scan naar radicalisering en politiek extremisme. CDA en VVD hadden daar in 2019 om gevraagd. De resultaten van het NTA-onderzoek komen daar niet in terug. Meer openheid was ook waar de fracties van D66, Hart voor Delft, STIP en ChristenUnie bij de burgemeester op aandrongen.

Burgemeester Van Bijsterveldt zei in haar reactie tijdens het debat veel zorgen, verontwaardiging en pijn te horen. Ze liet weten zich daar deels in te herkennen, omdat ze ook verrast was. Ook liet ze weten dat er inmiddels een gesprek met het bestuur van de Turkse moskee is geweest en dat een gesprek met het Marokkaanse moskeebestuur op de rol staat. De burgemeester ging inhoudelijk niet in op het onderzoek, maar wees naar de offerte die openbaar is gemaakt. Daarin staan onder meer de werkzaamheden en dat het onderzoek de classificatie geheim kreeg.

De openbaarmaking van de offerte was volgens diverse fracties niet voldoende. GroenLinks noemde het onbestaanbaar dat er een offerte over zo’n precair onderwerp werd opgesteld na alleen mondelinge afspraken. GroenLinks had het over handjeklap. STIP vroeg naar notulen en of er dan niet een onderzoeksopzet beschikbaar was of die desnoods uit het rapport gelicht kon worden. De burgemeester liet weten daar naar op zoek te gaan en ook naar informatie die inzicht geeft in de onderzoekmethodiek. Daarnaast liet ze de PvdA weten dat het onderzoek vooraf juridisch getoetst was. Ook die toets wil Van Bijsterveldt met de raad delen.

De burgemeester stelde de commissie tevens voor om een bijeenkomst met NTA te arrangeren waarin de raad, in beslotenheid, vragen kan stellen aan het onderzoeksbureau. Ze verzekerde de commissie dat bij het onderzoek in Delft in tegenstelling tot dat in Ede geen heimelijke gesprekken zijn gevoerd. In Delft waren de geïnterviewden op de hoogte van het onderzoek. Het onderzoek is volgens Van Bijsterveldt sterk vertrouwelijk, omdat er met de mensen waarmee is gesproken afspraken over de vertrouwelijkheid zijn gemaakt. De portefeuillehouder wees ook op het WOB-verzoek van dagblad NRC om het onderzoek openbaar te maken. Dat wordt volgens haar de komende tijd bekeken.

Dat het onderzoek nooit met de raad is gedeeld en dat er met de resultaten nooit iets is gebeurd, kwam volgens Van Bijsterveldt door het simpele feit dat er geen nieuws in stond. Ze liet de commissie weten dat er geen grootse bevindingen waren en dat er geen aanleiding was om het beleid aan te passen. Het rapport ging de la in en werd niet vertaald in beleid.

De SP en andere fracties waren na de toelichting door burgemeester Van Bijsterveldt enigszins, maar nog niet helemaal tevreden en gerustgesteld. De SP zei de suggestie van een besloten sessie met NTA een goed idee te vinden om in die bijeenkomst ook te bespreken hoe over dit onderwerp verder in openheid over gesproken kan worden. Ook Onafhankelijk Delft zei met NTA om de tafel te willen.

GroenLinks en PvdA lieten weten de reactie van de burgemeester mager te vinden. Zij nemen het onderwerp mee terug naar de fractie. De VVD stelde voor om eerst de toegezegde extra informatie en een eventuele besloten sessie met NTA af te wachten, voordat dit onderwerp terug komt  in de raadsvergadering.